Sierpień jest jednym z najbardziej pracowitych miesięcy dla właścicieli ogrodów, działek i przydomowych warzywników. Dojrzewają owoce i warzywa, intensywnie kwitną rośliny ozdobne, a jednocześnie trzeba już myśleć o jesiennych nasadzeniach oraz przygotowaniu ogrodu do chłodniejszej części roku.

W tym roku szczególnego znaczenia nabiera jednak ochrona roślin przed wysokimi temperaturami. Na początku sierpnia Poznań i powiat poznański znalazły się w zasięgu upałów. Temperatura w dzień może osiągać od 30 do 33 stopni Celsjusza, a nocami nie zawsze spada poniżej 20 stopni. 

Długoterminowa prognoza IMGW wskazuje również, że średnia temperatura w sierpniu 2026 roku może być w całym kraju wyższa od normy wieloletniej. Oznacza to, że ochrona gleby przed wysychaniem i rozsądne gospodarowanie wodą mogą pozostać najważniejszymi zadaniami ogrodników przez większą część miesiąca.

Jak podlewać ogród podczas sierpniowych upałów?

W czasie upałów częste, ale powierzchowne zraszanie ogrodu nie jest najlepszym rozwiązaniem. Niewielka ilość wody dociera jedynie do górnej warstwy ziemi, przez co korzenie roślin rozwijają się płytko i stają się bardziej podatne na suszę.

Znacznie lepiej podlewać rośliny rzadziej, ale obficie. Woda powinna wniknąć na głębokość kilkunastu, a w przypadku większych krzewów nawet kilkudziesięciu centymetrów.

Najlepszą porą na podlewanie jest wczesny ranek. Ziemia nie jest wtedy jeszcze mocno nagrzana, a rośliny mogą zgromadzić wodę przed nadejściem najwyższej temperatury. Podlewanie wieczorne również jest możliwe, jednak należy unikać moczenia liści, zwłaszcza gdy pozostają one wilgotne przez całą noc. Może to sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych.

Nie należy podlewać ogrodu w pełnym słońcu. Znaczna część wody szybko odparuje, a gwałtowne schładzanie rozgrzanych roślin może powodować dodatkowy stres.

Szczególnej uwagi wymagają:

• rośliny posadzone wiosną i latem,
• młode drzewa i krzewy,
• warzywa uprawiane w skrzyniach,
• rośliny balkonowe i doniczkowe,
• hortensje, różaneczniki oraz inne gatunki o dużych liściach,
• pomidory, ogórki, cukinie i dynie,
• świeżo założone rabaty.

Rośliny w donicach mogą wymagać podlewania nawet codziennie, a podczas wyjątkowo wysokich temperatur – rano i wieczorem. Trzeba jednak zawsze sprawdzić wilgotność podłoża, ponieważ zalegająca woda może prowadzić do gnicia korzeni.

Ściółkowanie zatrzyma wodę w ziemi

Jednym z najprostszych sposobów zabezpieczenia ogrodu przed suszą jest ściółkowanie. Warstwa kory, zrębków, kompostu, słomy albo skoszonej i podsuszonej trawy ogranicza nagrzewanie gleby oraz spowalnia parowanie wody.

Ściółkę warto rozłożyć wokół warzyw, drzew owocowych, krzewów i roślin ozdobnych. Materiał nie powinien jednak bezpośrednio dotykać pni i głównych łodyg. Pozostawienie niewielkiego odstępu zmniejsza ryzyko rozwoju chorób oraz gnicia roślin.

Ściółkowanie pomaga również ograniczyć wzrost chwastów. Ma to duże znaczenie podczas suszy, ponieważ chwasty konkurują z roślinami uprawnymi o wodę oraz składniki mineralne.

Trawnika nie trzeba kosić co kilka dni

Podczas upałów warto ograniczyć koszenie trawy. Zbyt nisko przycięty trawnik szybciej wysycha, żółknie i traci zdolność do regeneracji. Dłuższe źdźbła osłaniają powierzchnię gleby i pomagają zatrzymać w niej wilgoć.

Rządowy serwis poświęcony przeciwdziałaniu suszy zaleca ograniczenie koszenia w okresach niedoboru wody. Tereny zielone wspierają małą retencję, spowalniają odpływ wód opadowych i pomagają obniżać temperaturę otoczenia.

W sierpniu kosiarkę najlepiej ustawić nieco wyżej niż zwykle. Nie powinno się ścinać jednorazowo więcej niż jednej trzeciej wysokości źdźbeł. Koszenie należy przeprowadzać rano lub wieczorem, nigdy w największym skwarze.

Jeżeli trawa jest mocno przesuszona, lepiej zrezygnować z koszenia do czasu opadów lub wyraźnego ochłodzenia. Intensywne nawożenie przesuszonego trawnika również może przynieść więcej szkody niż pożytku.

Sierpień w warzywniku – czas intensywnych zbiorów

W sierpniu można zbierać między innymi pomidory, ogórki, cukinie, fasolkę szparagową, paprykę, cebulę, czosnek, buraki, marchew oraz pierwsze dynie.

Dojrzałe warzywa warto usuwać regularnie. Dotyczy to szczególnie ogórków i cukinii. Pozostawienie przerośniętych owoców na roślinie ogranicza powstawanie kolejnych.

W upalne dni należy dokładnie kontrolować pomidory. Nieregularne podlewanie, po którym następuje nagłe dostarczenie dużej ilości wody, może prowadzić do pękania owoców. Pomidory najlepiej podlewać bezpośrednio przy ziemi, unikając moczenia liści.

Pod koniec miesiąca można usunąć wierzchołki wysokich odmian pomidorów. Dzięki temu roślina przestanie tworzyć kolejne kwiaty i skieruje energię na dojrzewanie już zawiązanych owoców.

W sierpniu można również wysiewać warzywa przeznaczone na zbiór jesienny, między innymi:

• rzodkiewkę,
• szpinak,
• roszponkę,
• rukolę,
• koper,
• sałatę,
• niektóre odmiany kapusty pekińskiej.

Przy wysokich temperaturach siew najlepiej przeprowadzić po południu lub wieczorem. Grządki trzeba regularnie i delikatnie nawilżać, aby kiełkujące nasiona nie wyschły.

Co robić przy drzewach i krzewach owocowych?

Sierpień to okres zbioru wielu odmian śliwek, gruszek, jabłek, brzoskwiń, moreli, malin i jeżyn. Owoce najlepiej zbierać na bieżąco, zanim staną się przejrzałe lub zostaną uszkodzone przez owady.

Spod drzew należy usuwać owoce gnijące, porażone oraz opadłe. Pozostawione na ziemi mogą stać się źródłem chorób i miejscem rozwoju szkodników.

Po zakończeniu owocowania można wykonać letnie cięcie wiśni i czereśni. Zabieg najlepiej przeprowadzić w suchy, bezdeszczowy dzień, używając ostrych i czystych narzędzi. Usuwa się przede wszystkim gałęzie chore, uszkodzone, krzyżujące się oraz nadmiernie zagęszczające koronę.

W czasie suszy nie należy natomiast wykonywać bardzo radykalnego cięcia młodych roślin. Osłabione wysoką temperaturą drzewa i krzewy mogą gorzej się regenerować.

Kwiaty i rabaty ozdobne w sierpniu

Na rabatach nadal kwitną między innymi róże, hortensje, jeżówki, rudbekie, floksy, dalie i mieczyki. Usuwanie przekwitłych kwiatostanów poprawia wygląd ogrodu i może przedłużyć kwitnienie wielu gatunków.

Nie wszystkie kwiaty trzeba jednak ścinać. Część kwiatostanów jeżówek, rudbekii lub słoneczników warto pozostawić na późniejsze miesiące. Ich nasiona mogą stać się pokarmem dla ptaków, a zaschnięte pędy będą stanowiły schronienie dla drobnych organizmów.

Wysokie dalie, mieczyki i inne rośliny narażone na złamanie powinny zostać podparte. Sierpniowym upałom często towarzyszą gwałtowne burze i silne podmuchy wiatru, które mogą uszkodzić ciężkie, kwitnące pędy.

Czy nawozić rośliny podczas upałów?

W sierpniu należy stopniowo ograniczać stosowanie nawozów zawierających dużo azotu. Pobudzają one rośliny do wypuszczania młodych pędów, które mogą nie zdążyć zdrewnieć przed nadejściem chłodniejszych miesięcy.

W drugiej połowie lata częściej stosuje się nawozy jesienne, zawierające więcej potasu i fosforu. Składniki te wspierają dojrzewanie pędów, rozwój korzeni oraz przygotowanie roślin do zimy.

Nawozów nie należy rozsypywać na całkowicie suchą ziemię podczas największego upału. Może to doprowadzić do uszkodzenia korzeni. Najpierw trzeba podlać podłoże, a sam zabieg przeprowadzić wieczorem albo w chłodniejszy, pochmurny dzień.

Roślin osłabionych suszą nie powinno się intensywnie nawozić. W pierwszej kolejności należy poprawić ich nawodnienie i usunąć przyczynę problemu.

Sierpień to dobry moment na rozmnażanie roślin

Pod koniec lata można dzielić część bylin, zwłaszcza tych, które zakończyły już kwitnienie. Dotyczy to między innymi kosaćców, liliowców i niektórych roślin okrywowych.

W czasie upałów zabieg lepiej jednak odłożyć do chłodniejszego, pochmurnego dnia. Świeżo podzielone rośliny mają uszkodzony system korzeniowy i są szczególnie narażone na przesuszenie.

Po posadzeniu należy je obficie podlać, a ziemię przykryć ściółką. Przez pierwsze dni można zapewnić im również lekkie zacienienie.

Sierpień jest także dobrym miesiącem na pobieranie półzdrewniałych sadzonek niektórych krzewów, takich jak bukszpan, lawenda, hortensja czy ligustr.

Zbieranie nasion i planowanie kolejnego sezonu

Pod koniec lata dojrzewają nasiona wielu roślin jednorocznych i bylin. Można zebrać nasiona nagietków, aksamitek, kosmosów, nasturcji, malw, maków ozdobnych czy groszku pachnącego.

Nasiona powinny pochodzić ze zdrowych roślin i być całkowicie suche. Po zebraniu należy je oczyścić, dosuszyć oraz przechowywać w papierowych torebkach. Każde opakowanie warto opisać nazwą rośliny i datą zbioru.

Sierpień to również dobry moment na ocenę ogrodu. Warto zanotować, które rośliny dobrze zniosły suszę, gdzie przez długi czas utrzymywała się wilgoć, a które miejsca wymagają dodatkowego zacienienia lub poprawy podłoża.

Kontroluj choroby i szkodniki

Wysoka temperatura nie oznacza, że problemy z chorobami znikają. W ogrodzie nadal mogą pojawiać się mszyce, przędziorki, mączliki, ślimaki oraz gąsienice.

Szczególnie niebezpieczne podczas gorącej i suchej pogody są przędziorki. Żerują przede wszystkim na spodniej stronie liści, powodując powstawanie drobnych, jasnych plamek, zasychanie i przedwczesne opadanie liści.

Rośliny należy regularnie oglądać. Szybkie wykrycie szkodników pozwala często ograniczyć problem bez stosowania silnych środków chemicznych.

Opryski, także preparatami naturalnymi, trzeba wykonywać zgodnie z instrukcją producenta. Nie należy przeprowadzać ich w pełnym słońcu, podczas silnego wiatru ani w czasie aktywności owadów zapylających.

Pamiętaj o ptakach i owadach

Podczas długotrwałych upałów z niedoborem wody zmagają się nie tylko rośliny. W ogrodzie warto ustawić płytkie poidełka dla ptaków, jeży i owadów.

Naczynia powinny znajdować się w spokojnym, częściowo zacienionym miejscu. Wodę trzeba regularnie wymieniać, a pojemniki myć, aby nie stały się siedliskiem bakterii i glonów.

W poidełku dla owadów warto umieścić kamienie, żwir lub kawałki drewna wystające ponad powierzchnię wody. Dzięki temu pszczoły i motyle będą mogły bezpiecznie wylądować i napić się bez ryzyka utonięcia.

Najważniejsze prace w sierpniowym ogrodzie

W sierpniu warto przede wszystkim:

• regularnie i obficie podlewać rośliny,
• ściółkować odsłoniętą ziemię,
• ograniczyć koszenie trawnika,
• zbierać dojrzałe owoce i warzywa,
• usuwać chore oraz gnijące części roślin,
• wysiewać warzywa na jesienny zbiór,
• podpierać wysokie kwiaty,
• ograniczać nawożenie azotem,
• przygotowywać miejsca pod jesienne nasadzenia,
• zbierać nasiona,
• kontrolować obecność chorób i szkodników,
• uzupełniać wodę w poidełkach.

Ogród w sierpniu potrzebuje przede wszystkim rozsądku

W sierpniu łatwo wpaść w pułapkę wykonywania wszystkich prac zgodnie z kalendarzem, bez uwzględniania warunków pogodowych. Podczas fali upałów najważniejsze nie jest jednak intensywne cięcie, przesadzanie czy nawożenie, lecz ograniczenie stresu, na jaki narażone są rośliny.

Niektóre zaplanowane zabiegi lepiej przesunąć o kilka dni i wykonać po ochłodzeniu. Regularne podlewanie, ściółkowanie gleby, rzadsze koszenie oraz obserwowanie kondycji roślin pozwolą ogrodowi przetrwać najgorętszą część lata.

Dobrze prowadzony ogród odwdzięczy się nie tylko sierpniowymi zbiorami i kwitnieniem, ale również lepszą kondycją jesienią oraz większą odpornością przed nadejściem zimy.